Nông dân bán cà phê như thế nào?

Diện tích cà phê của Việt Nam tập trung ở nông hộ có quy mô nhỏ khoảng 1 ha chiếm hơn 80%. Vì vậy, không chỉ khó khăn trong việc canh tác, áp dụng khoa học kỹ thuật mà trong cả việc mua bán cà phê nhân. Nông dân có thể gửi hoặc bán cà […]

Diện tích cà phê của Việt Nam tập trung ở nông hộ có quy mô nhỏ khoảng 1 ha chiếm hơn 80%. Vì vậy, không chỉ khó khăn trong việc canh tác, áp dụng khoa học kỹ thuật mà trong cả việc mua bán cà phê nhân. Nông dân có thể gửi hoặc bán cà phê của mình cho các doanh nghiệp tại địa phương. Việc gửi cà phê sẽ gặp nhiều rủi ro và mang nhiều hệ lụy không tốt với thị trường trong nước.

Nông dân bán cà phê không mặc cả

Đa số nông hộ sở trồng cà phê khoảng 1 ha, nên sản lượng nhân chỉ 3-5 tấn/năm. Một số có diện tích lớn hơn, nên sản lượng có thể đến 10 tấn hoặc hơn . Rất ít nông hộ có diện tích cà phê lớn từ vài chục đến trăm hecta để thu được sản lượng lớn.

Do đó, việc thương mại hóa cà phê nhân với nông dân là rất khó. Họ không có quyền mặc cả giá mua bán trên thị trường. Đôi khi, họ không có sự lựa chọn chỗ bán, vì vay mượn hay ứng tiền trước với người mua.

Cách mua bán của nông dân

1. Bán cà non

Cà phê có thể được bán trước từ giữa mùa vụ tới lúc thu hoạch. Người ta gọi hình thức này là mua bán cà non.

Doanh nghiệp mua trước khoảng dưới 70% số tiền theo sản lượng dự tính thu được và tính giá cà phê thời điểm đó. Nông dân dùng số tiền này để tái đầu tư vườn cây. Cũng có khi cần nó vì công việc cấp thiết như ốm đau, bệnh tật, con học đại học, xây nhà.

Hầu như người nông dân luôn thiếu tiền và cần phải có tiền tái đầu tư, nên một số chấp nhận bán cà phê theo hình thức này. Người thu mua cũng có thể gặp rủi ro như không thu được cà phê do mất mùa hoặc bị xù nếu lúc vô vụ gặp giá cà phê cao. Ngoài ra, người mua cũng bị lỗ khi giá cà phê sau thu hoạch xuống thấp hơn mức giá cà phê khi mua non.

2. Gửi cà phê

Khi không cần tiền hoặc chưa cần tiền, nông hộ sẽ mang cà phê ra doanh nghiệp gửi. Việc gửi cà phê có khi nông hộ không có kho lưu trữ. Hoặc, vì lý do an ninh, để ở nhà dễ mất trộm, nên họ phải mang cà phê đi gửi các doanh nghiệp. Ngoài ra, vì mối liên kết nào đó với doanh nghiệp, nông dân gửi hoặc cho họ mượn cà phê.

Việc gửi cà phê sẽ thuận tiện cho cả đôi bên. Khi cần tiền chỉ cần báo doanh nghiệp số lượng muốn bán theo giá hàng ngày là ra lấy tiền. Chỉ khi nào thật cần thiết, hoặc cảm thấy giá tốt thì nông hộ mới bán hết số lượng.

Việc gửi cà phê là thói quen của nông dân Việt Nam, nhưng có nhiều rủi ro. Nhiều doanh nghiệp làm ăn thua lỗ đã xù rất nhiều nông hộ hàng chục tỷ đồng. Cũng không ít doanh nghiệp muốn chiếm đoạt tài sản mà báo lỗ, hay phá sản để tránh trả nợ. Trong quá khứ đã xảy ra nhiều, nhưng thói quen của nông hộ vẫn chưa thay đổi nhiều.

3. Bán cà phê ngay và luôn

Khi thấy giá tốt hoặc khi cần bán, nông hộ vận chuyển cà phê đi bán và lấy tiền luôn.

Việc bán với doanh nghiệp đa phần chỉ dựa vào khối lượng cà phê và đơn giá. Ít nông hộ quan tâm đến chất lượng sản phẩm cà phê nhân của mình như thế nào. Có khi ẩm độ và tạp chất đạt chuẩn, chất lượng nhân tốt nhưng nông hộ không được công thưởng.

Tuy nhiên, chất lượng cà phê của một hộ, cũng như của các hộ đều không đồng nhất. Nông dân thường không quan tâm đến chế biến, phơi sấy và lưu trữ nên chất lượng còn chưa tốt. Doanh nghiệp thu mua phải trung hòa chất lượng của các hộ với nhau. Vì thế, chất lượng tốt và chất lượng xấu đều cùng một giá.

Sự canh tranh giữa các doanh nghiệp thu mua trong vùng dẫn tới việc không minh bạch. Nhiều doanh nghiệp mua giá cao hơn thị trường để thu hút nông hộ bán cà phê cho mình. Tuy nhiên, họ sẽ không minh bạch trong khâu kiểm tra chất lượng. Ví dụ: Họ điều chỉnh ẩm độ cao hơn, tạp chất nhiều hơn để trừ khối lượng bù qua chất lượng.

Jackie Nguyễn

Bài viết khác

shares