Sâu hại trên cây cà phê

Cây cà phê là loại cây trồng dễ tính, ít bị sâu bệnh hại nghiêm trọng như các loại cây công nghiệp khác. Một số sâu hại cà phê thường xuyên xuất hiện trên vườn cây như sau: rệp sáp giả, sâu đục thân, mọt đục cành đục quả,… 1 1. Rệp vảy xanh (Coccus […]

Cây cà phê là loại cây trồng dễ tính, ít bị sâu bệnh hại nghiêm trọng như các loại cây công nghiệp khác. Một số sâu hại cà phê thường xuyên xuất hiện trên vườn cây như sau: rệp sáp giả, sâu đục thân, mọt đục cành đục quả,…

1. Rệp vảy xanh (Coccus viridis), rệp vảy nâu (Saissetia hemisphaerica)

rệp vảy xanh hại cà phê
rệp vảy xanh hại cà phê và ấu trùng bọ rùa ăn rệp. Nấm bồ hóng bao phủ lên lá, cành và quả.

Các loại rệp này thường tập trung trên các bộ phận non của cây như: chồi vượt, cành, lá, quả non để chích hút nhựa làm rụng lá, quả khiến cây bị kiệt sức và có thể gây chết cây.

Ngoài ra, rệp thải ra đường bám trên cành, lá và quả tạo thuận lợi cho nấm bồ hóng (Capnodium brasiliense) phát triển. Nấm không gây hại trực tiếp, nhưng sự bao phủ khiến bộ phận xanh nên cây không thể quang hợp được. Chính vì vậy, cây thiếu dinh dưỡng nghiêm trọng, quả rụng mạnh và giảm năng suất rất nhiều.

Rệp phát triển quanh năm nhưng phá hại mạnh trong mùa khô, hoặc giai đoạn nắng mưa xen kẽ, đặc biệt khi hạn bà chằng xảy ra. Kiến là côn trùng bảo vệ và giúp cho rệp phát tán.

Vòng đời từ 24 đến 36 ngày, một năm có khoảng 3 – 4 thế hệ phát triển.

Biện pháp phòng trừ:

  • Làm sạch cỏ trong lô, cắt bỏ các cành sát mặt đất để hạn chế sự phát tán của rệp thông qua kiến.
  • Bảo vệ thiên địch như Bọ rùa đỏ bằng cách không phun thuốc hoặc chỉ phun những cây bị hại.
  • Thường xuyên thăm đồng ruộng, phát hiện kịp thời. Khi mật độ rệp gây hại nghiêm trọng, nên dùng các loại thuốc gốc lân hữu cơ để trừ.

2. Rệp sáp hại quả (Pseudococus sp.)

– Rệp hại quả thường gây hại nặng vào mùa khô. Rệp hút dinh dưỡng làm cho cây mất dinh dưỡng, dẫn tới quả bị rụng nhiều trong mùa mưa.

– Ngoài ra, rệp còn thải ra đường bám trên mặt lá tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển hình thành lớp muội than khiến lá không quang hợp, quả rụng, kém phát triển.

rệp sáp hại quả cà phê
rệp sáp hại quả cà phê

Biện pháp phòng trừ:

  • Cần phải thường xuyên theo dõi sự xuất hiện của rệp trên đồng ruộng, nhất là trong những năm khô hạn, để áp dụng các biện pháp phòng trừ kịp thời và hợp lý.
  • Nếu thấy rệp bắt đầu gây hại nặng cho một số cây thì tiến hành phun thuốc ngay. Có thể dùng các loại thuốc sinh học, hoặc các loại thuốc hoá học an toàn cho người, thiên địch và môi trường.
Sâu hại cà phê
Bọ rùa ăn rệp sáp

Chú ý:

  • Chỉ phun những cây có rệp và phải phun đúng thuốc, đúng nồng độ, đúng liều lượng, nếu không rệp không những không chết mà còn dễ làm bùng phát trên đồng ruộng.
  • Hiệu quả của việc phun thuốc phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật phun thuốc do rệp nằm sâu bên trong cuống quả lại còn được bảo vệ bởi lớp sáp bên ngoài.

3. Rệp sáp hại rễ (Pseuducoccus citri)

  • Rệp thường tập trung ở phần cổ rễ nhưng khi mật độ lên cao rệp lan dần xuống rễ ngang, rễ tơ và kết hợp với nấm hình thành các măng-xông bao quanh các rễ ngăn cản thuốc trừ sâu tiếp xúc với rệp.
  • Các vết thương hình thành do rệp chích hút tạo điều kiện cho nấm xâm nhập gây nên bệnh thối rễ. Kiến và nước chảy tràn là tác nhân chính giúp rệp lây lan.
rệp sáp hại rễ cà phê
rệp sáp hại rễ cà phê

Biện pháp phòng trừ:

Thường xuyên kiểm tra tại gốc cà phê, nếu thấy mật độ lên cao (30-50 con/gốc ở vùng cổ rễ sâu 10cm) thì tiến hành xử lý thuốc như sau:

  • Hàng năm, sử dụng các loại phân hữu cơ, hữu cơ vi sinh hoặc các loại phân thảo mộc để làm tăng sự màu mỡ của đất, tăng sinh vật có ích làm giảm mật số rệp.
  • Bới đất chung quanh vùng cổ rễ theo dạng hình phễu cách gốc 10cm, sâu 10cm sau đó dùng một trong các loại thuốc dạng nước như Basudin 50EC/ND, Subatox 75EC với nồng độ 0,2% cộng thêm 1% dầu hỏa tưới cho mỗi gốc 0,5-1lít dung dịch và lấp đất lại. (xem một số loại thuốc trong danh mục).

4. Mọt đục cành (Xyleborus morstatti)

  • Mọt phát triển mạnh vào các tháng đầu mùa khô và tập trung phá hại trên các cành tơ.
  • Mọt đục một lỗ nhỏ bên dưới cành tơ làm cho cành bị héo dần và chết.
Sâu hại cà phê
Mọt trưởng thành
Sâu hại cà phê
cành chết vì bị mọt đục
  • Biện pháp tốt nhất là phát hiện kịp thời và cắt bỏ các cành bị mọt tấn công. Nên cắt phía trong lỗ đục 2 cm và đốt các cành bị mọt để diệt mọt.
  • Có thể dùng các loại thuốc chứa nấm trắng (Beauveria bassiana), nấm xanh (Metarhizium) trong danh mục phần cuối.
Sâu hại cà phê- nấm trắng
Sử dụng nấm tráng để trừ mọt đục cành

5. Mọt đục quả (Stephanoderes hampei)

  • Mọt gây hại chủ yếu trên các quả xanh già (khi nhân đã cứng), quả chín trên cây và có khả năng phát triển trong quả khô còn sót trên cây, dưới đất.
  • Mọt còn có thể phá hại trong các quả và nhân khô trong khi đo độ ẩm của hạt cao hơn 13%.
Quả bị mọt đục
Sâu trưởng thành

Biện pháp phòng trừ:

  • Vệ sinh đồng ruộng, thu hoạch kịp thời các quả chín trên cây và phải nhặt hết các quả khô dưới đất, còn sót trên cây để cắt đứt sự lan truyền của mọt.
  • Bảo quản quả khô hay nhân ở độ ẩm dưới 13% (sau thu hoạch).
Sâu hại cà phê - nấm trắng ăn mọt
sử dụng nấm trắng để trừ mọt đục quả

6. Sâu đục thân hại cà phê (đang cập nhật)

Jackie Nguyen

Tài liệu tham khảo

  • Kỹ thuật trồng và thu hoạch cà phê xuất khẩu, NXB Giáo Dục, 1999
  • Cây cà phê ở Việt Nam, NXB. Nông nghiệp, 2000
  • Một số hình ảnh trên internet

Bài viết khác

shares