Yêu cầu khí hậu với cây cà phê

Điều kiện khí hậu với cây cà phê rất quan trọng. Nó ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất cây cà phê. Các vùng có điều kiện khí hậu khác nhau thì có năng suất và chất lượng cà phê khác nhạu. Yếu tố này, kiểm soát chu kỳ sinh trưởng, phát […]

Điều kiện khí hậu với cây cà phê rất quan trọng. Nó ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất cây cà phê. Các vùng có điều kiện khí hậu khác nhau thì có năng suất và chất lượng cà phê khác nhạu. Yếu tố này, kiểm soát chu kỳ sinh trưởng, phát triển và mùa vụ của cây. Cây cà phê sinh trưởng trong vùng khí hậu từ 25 độ vĩ Bắc đến 25 độ vĩ Nam. Những vùng gần xích đạo không có mùa rõ rệt như Colombia, vùng khí hậu đặc trưng theo mùa như ở Brazil và Ethiopia.

Yếu tố khí hậu bao gồm nhiệt độ, lượng mưa, lượng mây, ánh sáng và gió.

1. Nhiệt độ

Nhiệt độ ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình sinh lý, sinh hóa của cây, cũng như đến quá trình hình thành hoa quả, sau đó là năng suất và chất lượng hạt cà phê.

  • Biên độ ngày đêm thích hợp cho cà phê quang hợp và tích lũy chất khô là 6 độ C.
  • Nhiệt độ cao khiến cà phê hình thành nhiều hoa dị hình, hoa sao.
  • Nhiệt độ quyết định việc chọn giống cà phê thích hợp cho từng vùng sinh thái.

Arabica: nhiệt độ tốt nhất là 15-24 độ C

  • trên 25 độ C: cường độ quang hợp giảm, lá trở nên héo
  • trên 30 độ C: nếu kéo dài, lá trở nên vàng và héo úa. Nhiệt độ nóng kéo dài thường làm khô ngọn cành non
  • 1-2 độ C: lá non bị cháy xém và cây có thể chết một phần
  • sương giá làm lá vàng, cháy lá, hoa rụng và trái rụng
  • nhiệt độ lạnh: cành non bị khô, lá biến dạng và xoăn lại
  • nhiệt độ nóng rồi lạnh đột ngột: lá sẽ bị rụng

.

Hình: Thời tiết sương giá tại brazil, July 2019 (nguồn: C&B)

Robusta: nhiệt độ tốt nhất là 24-30 độ C

  • 15 độ C: trong thời gian dài, cây đã bị thiệt hại.
  • 7 độ C: có thể chịu được nhiệt độ trong thời gian ngắn
  • ở 5 độ: trái và lá bị thiệt hại nghiêm trọng

2. Lượng mưa, ẩm độ và lượng mây

Lượng mưa:

  • Sự thay đổi mùa mưa và mùa khô phá vỡ miên trạng và tăng cường sinh trưởng dinh dưỡng, dẫn tới sự hình thành hoa cà phê.
  • Cây cà phê là cây thường xanh, nên sự bốc thoát hơi nước diễn ra quanh năm. Bản chất là cây dưới tán, nên không có cơ chế giảm bốc thoát hơi nước.
  • Sự phân bố mưa ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cà phê. Nếu vùng có 1 mùa mưa thì có 1 mùa hoa nở và thu hoạch 1 vụ. Trong vùng có 2 mùa mưa thì có 2 mùa thu hoạch cà phê. Ở Colombia, có vùng Chinchina lượng mua trên 2.500 mm và 2 mùa mưa từ tháng 3 – 5 và 9 – 12, nên có 2 vụ thu hoạch cà phê trong năm.
  • Arabica: lượng mưa yêu cầu hàng năm 951 mm, nếu nhiệt độ 1.100 mm có thể không phải tưới,
  • Robusta: lượng mưa tối thiểu là 1.250 mm, thích hợp từ 1.550 – 2000 mm.
  • lượng mưa quá lớn ảnh hưởng nghiêm trọng tới cà phê vì bị ngập úng.

Ẩm độ:

  • ẩm độ cao làm giảm sự mất nước trong cây và người lại, ngoài ra giúp cây chịu được mùa khô kéo dài.
  • ẩm độ không khí thích hợp nhất là 85%
  • ẩm độ đất ảnh hưởng đến sự phát triển của rễ. Rễ cây kém phát triển và rễ tơ bị chết, lá vàng khi khô hạn kéo dài.
  • với cà phê giao tán, ẩm độ không khí tác động chủ yếu khi ẩm độ đất chưa đạt đến điểm héo.

Lượng mây:

  • lượng mây lớn làm gia tăng ẩm độ, giảm nhiệt độ.
  • không có sự tương quan cường độ ánh sáng thấp do mây che phủ với cường độ tổng hợp tinh bột trong lá.
  • sương mù có thể làm tăng độ ẩm, cung cấp lượng nước lớn cho đất.

3. Ánh sáng

Cà phê là cây ngày ngắn, nên sự hình thành hoa khi ngày ngắn (8-13h/ngày). Thân cành phát triển mạnh trong điều kiện ngày dài.

Mỗi chu kỳ thay đổi của cây, từng giống sẽ thích hợp với cường độ ánh sáng khác nhau:

  • Arabica: thích hợp 25.000 lux
  • Robusta: thích hợp 41.000 lux
  • Excelsa: thích hợp 41.000 – 50.000 lux

Để làm giảm cường độ ánh sáng thích hợp cho giống cà phê, người ta trồng cây che bóng. Cây che bóng còn giúp tăng độ ẩm, giảm nhiệt độ, cải thiện tiểu khí hậu.

Khi cây giao tán, hoặc trồng dày, tự cây cà phê che bóng lẫn nhau, nên không cần cây che bóng. Năng suất cà phê có thể tăng rất cao trong điều kiện này.

4. Gió

Cà phê thích hợp vùng im gió. Gió lớn làm hoa, quả và lá rụng.

Gió làm giảm độ ẩm, tăng sự thoát hơi nước ở lá. Gió mang hơi nóng và lạnh đều không tốt với cà phê, nên cần trồng cây chắn gió để giảm thiệt hại.

Jackie Nguyễn

Tài liệu tham khảo

  • Kỹ thuật trồng và thu hoạch cà phê xuất khẩu, NXB. Giáo Dục, 1999

Bài viết khác

shares