Nguồn gốc cây cà phê trên thế giới

Lịch sử nguồn gốc cây cà phê như một huyền thoại, mà hạt cà được biết đến như ngày nay là cả một quá trình rất đặc biệt và lâu dài. Nguồn gốc cây cà phê Cây cà phê đã được trồng cách đây rất lâu, khoảng 575 sau công nguyên. Tổ tiên của loài […]

Lịch sử nguồn gốc cây cà phê như một huyền thoại, mà hạt cà được biết đến như ngày nay là cả một quá trình rất đặc biệt và lâu dài.

nguồn gốc cây cà phê
Nguồn gốc cây cà phê (hình sưu tầm)

Nguồn gốc cây cà phê

Cây cà phê đã được trồng cách đây rất lâu, khoảng 575 sau công nguyên. Tổ tiên của loài cà phê chè (Coffea arabica) có nguồn gốc ở Ethiopia và vùng cao nguyên Boma (Sudan).

Hiện nay, Ethiopia có khoảng 200.000 ha rừng vẫn còn cà phê chè mọc hoang dại. Riêng cà phê vối (Coffea canephora) và cà phê mít (Coffea excelsa) cũng có nguồn gốc ở châu Phi nhưng mới phát hiện khoảng thế kỷ 19.

Cà phê được phát tán qua nhiều nước bằng con đường truyền đạo, hành hương. Người Pháp du nhập cà phê vào Việt Nam từ những năm 1870, đến nay cà phê đã rất phát triển về diện tích, năng suất và sản lượng (Hoàng Thanh Tiệm, 1999).

Phân loại thực vật     

Cà phê thuộc chi Coffea L., họ phụ Cinchonoidea, họ Rubiacaeae. Họ Rubiacaeae có nhiều họ phụ, gồm các loài cây thân gỗ, cây bụi, nửa bụi và cây thân thảo, với trên 450 chi và 7.000 loài. Họ này phân bố tập trung ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới.

Cà phê được chia làm 4 nhóm: Eucoffea K. Schum, Argocoffea Pierre và Mascarocoffea Chev. có nguồn gốc châu Phi; và nhóm Paracoffea Miq. có nguồn gốc từ Ấn Độ, Sri Lanka và Malaysia. Trong đó, nhóm Eucoffea có hàm lượng caffeine cao và có giá trị kinh tế lớn; Coffea canephoraCoffea arabica là 2 loài thuộc nhóm này (trích bởi Lê Quang Hưng, 1999).

Hai loài cà phê thương mại: Arabica và Robusta

Coffea arabica: được ưa thích, chiếm 60-70% sản lượng trên thế giới

  1. Được trồng nhiều nhất ở Brazil: Nước trồng cả Arabica và Robusta. Tổng diện tích khoảng 2 triệu ha và sản lượng khoảng 3,6 triệu tấn cà phê nhân. Trong đó, Arabica chiếm khoảng 70% sản lượng, biến nước này có sản lượng lớn nhất thế giới.
  2. Colombia: Nước trồng chỉ cà Arabica. Diện tích khoảng 800.000 ha, năng suất khoảng gần 1 tấn/ha, sản lượng hàng năm gần 800.000 tấn.
  3. Ethiopia: Trồng cà Arabica, diện tích khoảng 700.000 ha, năng suất gần 0,7 tấn nhân/ha. Tổng sản lượng cà phê khoảng 470.000 tấn nhân/năm.
  4. Quatemala: Trồng cà Arabica, diện tích khoảng 280.000 ha, năng suất 0,9 tấn nhân/ha, sản lượng gần 245.000 tấn nhân/năm.

Coffea canephora: Hay gọi Robusta, ít được ưa thích hơn, chiếm 30-40% sản lượng cà phê trên thế giới.

  1. Việt Nam: Trồng chủ yếu cà Robusta, chiếm hơn 90% diện tích. Robusta trồng tập trung ở các tỉnh Tây Nguyên: Đaklak, Lâm Đồng, Đak Nông, Gia Lai và Komtum. Arabica trồng chủ yếu ở Lâm Đồng, Sơn La, một ít ở Hòa Bình, Quảng Trị. Robusta Việt Nam có hương vị ngon nhất thế giới. Diện tích Robusta khoảng 600.000 ha, năng suất trung bình gần 2,6 tấn nhân/ha. Sản lượng Robusta hàng năm khoảng 1,6 triệu tấn.
  2. Indonesia: Trồng chủ yếu Robusta, diện tích 1.250.000 ha, năng suất 0,53 tấn nhân/ha, sản lượng gần 670.000 tấn nhân.

Jackie Nguyễn

Tài liệu tham khảo

  • Kỹ thuật trồng và thu hoạch cà phê xuất khẩu, NXB Giáo Dục, 1999
  • Cây cà phê ở Việt Nam, NXB. Nông nghiệp, 2000
0 0 vote
Article Rating

Bài viết khác